Interlingvistiko

Versio kun g'isdatigitaj ligiloj (sept. 2000) en unikodo,
(montrig'as g'uste nur en Internet Explorer)

La termino "interlingvistiko" uzig'as por studoj pri malsamaj sed tamen parencaj objektoj:

[Jespersen (1931) difinis la fakon jene: "Interlinguistics - that branch of the science of language which deals with the structure and basic ideas of all languages with the view to the establishing of a norm for interlanguages, i.e. auxiliary languages destined for oral and written use between people who cannot make themselves understood by means of their mother tongues."]

La kurso pri interlingvistiko, kiu de tempo al tempo okazas c'e la Stokholma universitato, tus'as c'iujn tiujn studobjektojn. Kvankam la lingvoj plane kreitaj por interetna uzo trovig'as en g'ia fokuso, g'i informas pri la fenomeno de lingvokreado g'enerale. G'i celas doni al la studentoj la eblecon ekkoni kaj memstare prijug'i la avantag'ojn kaj malavantag'ojn de diversaj proponoj. La kurso postulas elementajn antau'konojn pri lingvistiko. G'i turnas sin al parolantoj de konstruitaj interlingvoj (c'efe reprezentitaj de Esperanto) kaj al progresintaj studentoj de lingvistiko. Jen superrigardo:

Lekcioj (entute 24 lekcihoroj po 45 minutoj)

1. La c'iuhoma fenomeno de lingvokreado. Lernado de dua lingvo. La provizora lingvo de lernanto kaj la estig'o de pig'inaj lingvoj. Pig'inaj lingvoj kaj aliaj metodoj de komunikado inter malsamlingvanoj.

2. Estig'o kaj struktura komparo de kreolaj lingvoj, ekz. la Novmelanezia (Tok Pisin) en komparo kun aliaj. Malkreolig'o. Tipologio de lingvoj. Lingvaj universaloj.

3. Filosofiaj lingvoj klasifikaj, ekz. tiu de John Wilkins (1668), kaj formale logikaj, ekz. tiu de James Cook Brown (1966). Pasigrafioj, ekz. la semantografio de Charles Bliss.

4. Aposteriore konstruitaj lingvoj kaj ties fontlingvoj. La utilisma principo. Lingvaj kulturregionoj kaj la internaciaj vortoj. La kvar c'efaj kulturregionoj de la mondo: okcidenta, islama, hinda, kaj c'ina.

5. La strukturo de Esperanto. Iom pri la evoluo de la lingvo.

6. Skemismo kaj naturismo. De Esperanto al Ido, Novial kaj Occidental g'is Interlingua.

7. Funkcibonecaj aspektoj: Reguloj de lingva planado. La principo de libervola ekzakteco. Konversaciaj maksimoj. La diferenco inter homlingva kaj plenpreciza logiko.

8. La sociaj funkcioj de konstruitaj lingvoj (precipe de Esperanto kaj Bliss), ilia disvastigiteco kaj literaturo (precipe tiu de Esperanto). Konstruitaj lingvoj kaj lingva teknologio. Kosto kaj utilo de kroma lingvo: Decidoteorio kaj la elekto individua kaj komunuma de lingvo por internacia komunikado.

Ekzercoj

1 - 2. Esperanto: Gramatikaj strukturoj kaj legado kun tradukado.

3. Interlingua: C'efe legado kaj tradukado.

4. Gustumado de tekstoj de diversaj konstruitaj lingvoj (Ido, Novial, Mondial, Ling, k.a.) kaj de la sveda s'erclingvo Transpiranto.

Literaturo

K. Hyltenstam (1981) "Språkinlärning", en Tröskelnivå, Skolöverstyrelsen, p. 50 - 83.

D. Bickerton (1983) "Pidginization and creolization: language aquisition and language universals" en Scientific American, July 1983, 108 - 115. [Ne sen kritika analizo]

A. Large (1985) The Artificial Language Movement, Basil Blackwell, Oxford, 1985. (240 p.)

E. T. McDonald (1980) Teaching and using Blissymbolics, Toronto, Ontario, p. 11 - 68.

E. Carlén (1962) Svensk Esperanto grammatik, Esperantoförlaget, Malmö. (50 p.) [Au' ekvivalento].

A. Gode (1951) "Introduction" de Interlingua - English Dictionary, IALA, p. XVII - LIV.

P. Janton (1993) Esperanto: Language, Literature and Community (prilaborita traduko de L'esperanto far H. Tonkin).

H. Traunmüller (1991) "Conversational maxims and principles of language planning", PERILUS XII, p. 25 - 47 (Institutionen för lingvistik, Stockholms universitet). [Rete atingebla]

J. Wells (1978) Lingvistikaj aspektoj de Esperanto, UEA, Rotterdam. 70 p. [Uzata por legado kaj tradukado kaj kiel enkonduko al la lingvistiko por esperantistoj nelingvistoj].

Kroma legaj'o:

H. P. Grice (1975) "Logic and conversation" en Syntax and Semantics 3: Speech Acts, P. Cole, J. L. Morgan (red.), Academic Press, New York, p. 41 - 58. [Lingvistikstudentoj plej ofte jam konas tiun].

K. Schubert (red.) (1989) Interlinguistics: Aspects of the Science of Planned Languages, Mouton de Gruyter, New York. [Elektitaj c'apitroj].

Proponitaj por pli detalaj studoj:

V. Tauli, V. (1968). Introduction to a Theory of Language Planning, Almqvist & Wiksell, Uppsala.

D. Blanke (1985). Internationale Plansprachen, Akademie-Verlag, Berlin.

Kompletiga studmaterialo uzita en la lekcioj enhavas ion pri lingvaj universaloj, lingvaj kulturregionoj, utilo de duaj lingvoj, sekundaraj utiligoj de konstruitaj lingvoj (Bliss-simboloj kaj parolsintezo baze de tiuj, Esperanto en lingvoteknologio) kaj mallongajn skizojn kaj tekstojn en diversaj lingvoj (kelkaj pig'inaj kaj kreolaj, la lingvo de Wilkins, Loglan, Volapük, Ido, Novial, Occidental, Interlingua, Mondial, Ling, k.a.).

Ligiloj al tekstoj kies temoj traktig'as en la kurso, kaj kiuj apenau' enhavas tiukadre superfluan informon:

Creolistics FAQ
Homepage for Blissymbolics
Mallonga gramatiko de volapuko
Esperantos 16 grundregler
Interlingua: kort grammatik
How to Build a Language
Conversational maxims and principles of language planning

Kromaj ligiloj rektaj kaj peraj:

The Creolist Archives Home Page | Loglan | Blissymbolics Communication International. | Esperanto | Esperanto i Sverige | Esperanto tra kaj per la Reto | Lingva konsultejo | Virtuala Esperanto-biblioteko | Esperantologio kaj interlingvistiko | Ido | Idolinguo | The main advantages of Ido | A planned auxiliary language | Interlingua | Panorama in Interlingua | Concise English-Interlingua Dictionary | Neo-Romanticism in Language Planning | Constructed Human Languages | Bibliography of planned languagues (excl. E-o) | Interlinguistik im Internet | International Auxiliary Languages

TROVANTO (Katalogo de Internacia Esperanto-Muzeo).

Hartmut Traunmüller | Lingvistika instituto | Stokholma universitato | Septembro 1997.